China plantte massaal bomen om de opmars van de Gobi-woestijn te stoppen, maar kreeg een nieuw groot probleem: het grondwater droogde op doordat regenpatronen veranderden

16 april 2026

Grootschalige herbeplanting in China: vloek of zegen voor de watervoorraad?

China’s poging om de uitbreiding van de Gobiwoestijn tegen te gaan heeft geleid tot één van de grootste herbeplantingsprojecten ter wereld. Deze inspanning, begonnen in de late jaren 1970, heeft het landschap en de natuurlijke watercyclus flink veranderd. Satellietbeelden tonen een vergroend oppervlak, maar er tekenen zich ook duidelijke problemen af: in veel gebieden is de waterbeschikbaarheid sterk afgenomen.

Problemen bij China’s herbeplantingsproject

259.000 km² aan nieuw bos aangeplant in China. Het nationale bosbedekkingspercentage is gestegen van ongeveer 10% in 1949 naar ruwweg een kwart van het land vandaag. Die vergroening heeft echter geleid tot een verschuiving van de waterreserves. Een peer-reviewed studie, gepubliceerd in het tijdschrift Earth’s Future door onderzoekers van onder andere de China Agricultural University en Utrecht University, wijst uit dat de herbeplantingsinitiatieven onverwachte gevolgen hadden, zoals een toegenomen evapotranspiratie (verdamping plus transpiratie).

Diepwortelende bomen zoals populieren, vaak gebruikt in het Three North Shelterbelt project, spelen hierin een grote rol. Deze bomen werken als “reusachtige pompen” die water uit de bodem halen en teruggeven aan de atmosfeer. Die transpiratie koelt het lokale oppervlak, maar verplaatst vocht vaak naar andere regio’s, soms ver weg van de oorspronkelijke locatie, zoals het Tibetaans Hoogland.

Lokale en regionale gevolgen

De afname van de lokale watervoorraad heeft verstrekkende gevolgen. In veel delen van China droogt grondwater sneller op en putten staan vaker leeg; boeren geven meer uit aan elektriciteit voor irrigatiepompen. In de oostelijke moessonregio’s en het noordwesten, samen goed voor ongeveer 74% van het landoppervlak, is waterschaarste opvallender geworden, ondanks een lichte toename van de neerslag van ongeveer 1,2 mm per jaar.

Hoewel gebieden zoals het Tibetaans Hoogland juist meer neerslag kregen, valt de negatieve uitwerking op landbouwgrond en stedelijke watervoorraden niet te negeren. Deze verschuiving laat zien dat uitbreiding van bos in vochtiger gebieden en grootschalige herstelprojecten flinke watershifts kunnen veroorzaken, wat aandacht van beleidsmakers vereist.

Praktische lessen en adviezen voor toekomstige projecten

De Chinese ervaring biedt leerpunten voor andere vergroeninginitiatieven, zoals het Great Green Wall project in Afrika. De aanbevelingen uit de Earth’s Future studie adviseren beleidsmakers om vocht-recyclage mee te wegen in restauratieplannen. Herbeplanting moet niet alleen gericht zijn op koolstofbinding, maar ook rekening houden met hydrologische gevolgen.

Er zijn belangrijke aanbevelingen voor duurzamere restauratieprojecten: kies soorten die inheems of goed aangepast zijn aan lokale omstandigheden,
breid bestaande vegetatie uit in plaats van monoculturen te planten, en
betrek lokale gemeenschappen bij beslissingen om hun kennis en ervaring te gebruiken.

De huidige situatie in China vraagt om een heroverweging van de methodes voor bosaanplant. Naast een groenere kaart horen er meetpunten bij, zoals het behoud van grondwaterreserves en de productiviteit van landbouwgrond, die niet uit het oog verloren mogen worden. De lessen uit zowel het Chinese als het Afrikaanse initiatief bieden hoop en inspiratie voor toekomstige ecologische herstelprojecten, mits ze goed gepland en uitgevoerd worden.