Nieuwe behandeling voor alvleesklierkanker vernietigt tumoren en voorkomt resistentie tegen medicijnen
Alvleesklierkanker, specifiek pancreas ductaal adenocarcinoom (PDAC), hoort bij de meest agressieve vormen van kanker en heeft een vijfjaarsoverleving van minder dan 10%. In Spanje worden elk jaar meer dan 10.300 nieuwe gevallen gediagnosticeerd. Die sombere cijfers krijgen nu een uitdaging van een veelbelovende nieuwe behandeling, ontwikkeld door het Nationaal Kankeronderzoekscentrum van Spanje (CNIO). Deze aanpak zou wel eens een echte doorbraak kunnen zijn in de strijd tegen deze ziekte.
Drie middelen, één doel
Onder leiding van Mariano Barbacid, hoofd van de Experimentele Oncologiegroep bij CNIO, hebben onderzoekers een nieuwe drievoudige medicijnstrategie bedacht. Het idee is het KRAS-pad, een belangrijke signaalroute die betrokken is bij ongeveer 90% van de alvleesklierkankergevallen met mutaties, op drie verschillende plekken te blokkeren. In plaats van te vertrouwen op één enkele remmer (waardoor kankercellen vaak een omweg vinden), verkleint deze aanpak de kans dat tumoren resistent worden.
De drie onderdelen van de combinatie zijn Daraxonrasib, een experimentele KRAS-remmer; Afatinib, een geregistreerd longkankermedicijn; en SD36, een eiwitverdelger. In muismodellen van PDAC leidde deze mix tot sterke en blijvende tumorregressie, zonder noemenswaardige toxiciteit, zo staat beschreven in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
Veelbelovende resultaten en wat het kan betekenen
Aansluitend op deze bemoedigende uitkomsten voerden de onderzoekers genetische experimenten uit waarbij ze drie moleculen uit het KRAS-pad verwijderden. Dat leidde tot het blijvend verdwijnen van tumoren in drie verschillende muismodellen. Volgens de auteurs in PNAS “effenen [deze bevindingen] de weg voor het ontwerp van gecombineerde therapieën die de overleving kunnen verbeteren” en “wijzen de weg naar nieuwe klinische proeven.”
Toch waarschuwt Barbacid dat er nog stappen nodig zijn voordat deze therapieën bij mensen in klinische praktijk kunnen worden ingezet. “Het is belangrijk te begrijpen dat, hoewel experimentele resultaten zoals hier beschreven nooit eerder zijn verkregen, we nog niet in een positie verkeren om klinische proeven met de drievoudige therapie uit te voeren,” zegt Barbacid.
Op naar nieuwe behandelmogelijkheden
De vooruitgang met deze nieuwe methode komt na meer dan 50 jaar waarin traditionele chemotherapie weinig verbeteringen bracht. Hoewel in 2021 al medicijnen zijn goedgekeurd die zich richten op specifieke moleculaire kenmerken van alvleesklierkanker, geeft deze ontwikkeling opnieuw hoop voor de behandeling van PDAC.
Het onderzoek werd gefinancierd door organisaties zoals de Fundación CRIS Contra el Cáncer, de European Research Council (ERC), en met steun van programma’s als Next Generation EU. Daarmee heeft het werk niet alleen wetenschappelijke, maar ook brede maatschappelijke relevantie. De ontdekkingen hebben de potentie om op korte termijn de klinische uitkomsten voor patiënten met PDAC aanzienlijk te verbeteren en nieuwe perspectieven te bieden voor wie maar weinig opties had.
De drang naar verdere verfijning en ontwikkeling van deze behandelmethode belooft veel. Zoals Mariano Barbacid optimistisch concludeert: deze resultaten kunnen de deur openen naar nieuwe therapeutische opties die de klinische uitkomst van patiënten met alvleesklierkanker duidelijk kunnen verbeteren. Het pad naar betere overlevingskansen ligt er hoopvol bij en bevat veel wetenschappelijke mogelijkheden.