Onderzoekers vinden dat groene zeeschildpadden plastic begraven dat zich in de geologische cyclus van de aarde als steen gedraagt
In een wereld waar plasticvervuiling steeds vaker de aandacht trekt, heeft een recente vondst op het eiland Trindade in de Atlantische Oceaan het gesprek over onze invloed op het milieu weer aangewakkerd. Gelegen op meer dan 1 000 km van de Braziliaanse kust, heeft dit afgelegen eiland geen permanente burgerbevolking. Toch blijkt het een onverwachte getuige van hoe ver ons afval reikt.
Biodiversiteit en toezicht op zee
Trindade is niet alleen een vulkanisch eiland, het is ook een ecologische schatkamer. Er wonen geen permanente burgers, maar wel een kleine militaire eenheid die er vooral is om de kostbare nestgebieden van de groene zeeschildpad (Chelonia mydas) te beschermen.
Elk seizoen trekt ongeveer duizend van deze schildpadden naar het eiland om hun eieren in het zand te leggen. Daarnaast komen er tal van andere dieren voor, zoals zeevogels, vissen en krabben.
Hoe plastiglomeraten werden ontdekt
In 2019 was er een wetenschappelijke doorbraak toen onderzoekers voor het eerst kunstmatige gesteenteformaties vonden waarin plastic versmolten was met zand, rotsfragmenten en organisch materiaal. Deze unieke structuren, beschreven in het Marine Pollution Bulletin, worden aangeduid als ‘plastiglomeraten’.
In die formaties werkt het gesmolten plastic als een soort bindmiddel dat verschillende materialen samenhoudt. Chemische analyses lieten zien dat het belangrijkste polymeer in deze structuren hoge dichtheid polyetheen (HDPE) is, dat vaak afkomstig is van touwen en visnetten. Sommige fragmenten bevatten ook koperhoudende kleurstoffen, wat zorgt voor een groenige tint.
Erosie en verspreiding
Vijf jaar monitoren bracht interessante bevindingen aan het licht: de formaties hebben ongeveer 40 % van hun oorspronkelijke grootte verloren door erosie. Fragmenten verspreiden zich naar andere kustlijnen van het eiland en verzamelen zich in laagtes die ontstaan doordat schildpadden hun nesten graven.
De nesten, soms tot 10 cm diep, bieden bescherming tegen weer en wind en bewaren zo het afvalmateriaal voor de toekomst.
Geologische en ecologische gevolgen
De ontdekking van deze plastiglomeraten werpt nieuw licht op hoe we de aarde beïnvloeden. Het feit dat plastic als bindmiddel kan functioneren vertoont opvallende parallellen met sedimentaire gesteenten. Dat voedt de discussie over het Antropoceen, waarbij de aanwezigheid van mensgemaakte materialen in sedimentlagen gezien wordt als mogelijk kenmerk van een nieuw geologisch tijdperk.
Aan de andere kant zijn de ecologische gevolgen zorgwekkend. Plastic in de nestgebieden kan de fysieke eigenschappen van het zand veranderen, en daarmee processen als temperatuurregulatie (wat de ontwikkeling van eieren beïnvloedt). Het voortdurende vrijkomen van microplastics heeft bovendien verstrekkende gevolgen voor het lokale ecosysteem: vogels, vissen, krabben en schildpadden lopen allemaal risico door blootstelling.
Waarom Trindade er wereldwijd toe doet
Dat op zo’n afgelegen plek als Trindade gesteenten met geïntegreerd plastic worden gevonden, laat zien dat geen enkel deel van de wereld immuun is voor vervuiling. Het probleem is wijdverspreid en niet beperkt tot zichtbaar afval op stedelijke kusten.
Er is behoefte aan aanscherping van beleid rond afvalbeheer, met name om verloren visgerei tegen te gaan. De wisselwerking tussen eeuwenoude nestgewoontes van schildpadden en de opslag van plastic laat een onbedoelde maar diepgaande interactie zien tussen biologie en geologie.
Het zet ons aan het denken over onze rol in de geologische geschiedenis en over welke erfenis we achterlaten op een planeet waarvan zelfs de verste hoeken door onze acties worden beïnvloed. Het is een oproep om na te denken over duurzame oplossingen en verantwoordelijkheden die we als bewoners van deze aarde hebben.