Onderzoek onthult: mensen verouderen sneller op twee cruciale momenten
Veroudering is ingewikkeld en raakt niet alleen ons lichaam, maar ook onze cellen en moleculen. Nieuw onderzoek, gepubliceerd in 2024 in het vooraanstaande tijdschrift Nature Aging, geeft boeiende inzichten in hoe veroudering op moleculair niveau verloopt. Onder leiding van de gerenommeerde geneticus Michael Snyder van Stanford University identificeerden wetenschappers twee duidelijke piekmomenten in ons leven met heftige moleculaire verschuivingen. Deze bevindingen kunnen ons begrip van veroudering herdefiniëren en nieuwe wegen openen voor het behandelen van ouderdomsgerelateerde aandoeningen.
Onverwachte piekmomenten in veroudering
Het onderzoek laat zien dat veroudering niet alleen een langzaam, geleidelijk proces is. In plaats daarvan zijn er twee levensfasen waarin moleculaire veranderingen plotseling versnellen. De eerste piek ligt rond de leeftijd van 44 jaar, de tweede rond de 60 jaar. Dat wijst erop dat er momenten zijn van stapgewijze, ingrijpende veranderingen. Volgens Snyder: “We veranderen niet alleen geleidelijk in de loop der tijd; er zijn echt dramatische veranderingen.”
In deze studie werden 108 volwassenen gevolgd over gemiddeld 626 dagen, waarbij ze regelmatig biologische monsters inleverden. Die uitgebreide dataset leverde meer dan 246 miljard datapunten op, wat hielp om dieper inzicht te krijgen in de verouderingsprocessen. Ongeveer 81% van de onderzochte moleculen liet veranderingen zien tijdens één of beide piekfasen, wat aangeeft hoe breed deze moleculaire schokken zich uitstrekken.
Wat precies verandert op moleculair niveau
Tijdens de eerste piek rond 44 jaar zagen de onderzoekers veranderingen in moleculen die te maken hebben met het lipidenmetabolisme, het cafeïne-metabolisme, het alcoholmetabolisme en met cardiovasculaire aandoeningen. Er waren ook aanwijzingen voor disfunctie in huid en spieren.
De tweede piek, rond 60 jaar, ging samen met verschuivingen in moleculen die betrokken zijn bij het koolhydraatmetabolisme, het cafeïne-metabolisme en cardiovasculaire ziekten. Daarnaast werden er veranderingen gezien in de samenstelling van huid en spieren, en in de regulatie van het immuunsysteem en de nierfunctie.
Xiaotao Shen, metabolomist en eerste auteur van het onderzoek, benadrukt dat er naast bekende factoren zoals menopauze (bij vrouwen) waarschijnlijk nog andere belangrijke oorzaken zijn voor de veranderingen die zowel mannen als vrouwen in hun midden-40s ervaren. Die aanwijzingen geven richting aan toekomstig onderzoek.
Eerdere studies en volgende stappen
Deze resultaten staan niet op zichzelf. Eerdere onderzoeken vonden ook niet-lineaire veranderingen in moleculaire concentraties bij ratten en mensen, en bij andere modelorganismen zoals muizen, zebravissen en fruitvliegen. Die studies ondersteunen het idee van een stapsgewijs verouderingsproces.
Toch kent dit onderzoek beperkingen: een relatief kleine steekproef en een beperkt aantal soorten biologische monsters worden erkend als aandachtspunten. Toekomstige onderzoeken zouden meer proefpersonen en een bredere verzameling biologische monsters moeten omvatten om een nog gedetailleerder beeld te krijgen van menselijke veroudering.
De inzichten uit deze studie wijzen op de noodzaak van een nieuwe aanpak van ouderdomsziekten. Als veroudering momenten kent met snel veranderende moleculaire landschappen, ontstaan er kansen om gerichte interventies te ontwikkelen die juist tijdens die perioden kunnen ingrijpen of meeprofiteren. De mogelijke gevolgen van deze kennis kunnen leiden tot verbeteringen in levenskwaliteit en levensduur.