’s Werelds eerste trans-Atlantische glasvezelkabel wordt na 37 jaar op de zeebodem verwijderd — TAT-8 ging in 1988 in gebruik en brak in 2002
Er speelt momenteel een bijzondere operatie in de wateren bij Portugal: de berging van de Trans-Atlantic Telephone 8 (TAT-8), de allereerste glasvezelkabel die de Atlantische Oceaan overspande. Deze baanbrekende kabel ging in dienst op 14 december 1988 en markeerde een belangrijk keerpunt in de telecomgeschiedenis. Sinds de uitbedrijfstelling in 2002 lag de kabel meer dan twintig jaar op de zeebodem. De reden voor de berging is niet alleen economisch, maar heeft ook milieuargumenten.
TAT-8 als pionier in glasvezeltechniek
TAT-8 was de achtste kabel in de reeks trans-Atlantische systemen, maar de eerste die glasvezel gebruikte in plaats van koper. Het systeem werd ontwikkeld door onder andere AT&T, British Telecom en France Telecom. De overstap van koper naar glasvezel betekende een enorme sprong vooruit in capaciteit en betrouwbaarheid. Toch bleek de capaciteit van TAT-8 al binnen achttien maanden na de lancering verbruikt te zijn.
In de decennia daarna volgden grote technologische stappen. Rond 2001 was de TAT-reeks tot nummer veertien uitgebreid. Veel van die kabels zijn inmiddels verouderd. Bell Labs, een belangrijke speler bij de ontwikkeling van TAT-8, voerde onlangs renovatiewerkzaamheden uit in Holmdel, New Jersey, waar 18 kilometer van vroege TAT-8-kabels werd teruggevonden.
Hoe TAT-8 van de zeebodem komt
De berging wordt uitgevoerd door Subsea Environmental Services met het diesel-elektrische schip MV Maasvliet. Dit schip maakte in januari 2025 zijn eerste reis vanuit het droogdok en is nu op zijn vierde expeditie. De MV Maasvliet werkt onder lastige omstandigheden door het vroege orkaanseizoen; stormen Dexter en Erin zorgden voor koerswijzigingen en beperkten de kabelopbrengst.
De kabel wordt met de hand opgerold om beschadiging van de glasvezels te voorkomen, een uiterst zorgvuldige operatie vanwege de fragiele vezels. Het opgeraapte materiaal levert een flinke hoeveelheid grondstoffen op, waarbij koper het meest waardevolle element is gezien het mogelijke tekort in de komende tien jaar, zoals voorspeld door het Internationaal Energieagentschap (IEA).
Economie en milieu: wat het oplevert
De TAT-8 bevat waardevolle materialen zoals koper en staal. Het koper, een substantieel deel van de kabel, biedt een welkome aanvulling op grondstoffen omdat er een dreigend tekort wordt verwacht. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) voorspelt dat de kopervoorraad wereldwijd met 30% kan dalen binnen een decennium als er niet genoeg nieuwe bronnen worden aangeboord. Het teruggewonnen staal wordt hergebruikt, en de polyethyleenbuitenkant van de kabel gaat naar een faciliteit in Nederland voor recycling.
Ook vanuit milieuperspectief heeft de operatie nut. Het ruimen van oude kabels maakt gevestigde routes vrij, wat belangrijk is om storingen in onaangetaste delen van de zeebodem te beperken. Zo kunnen nieuwe kabels gelegd worden zonder extra schade aan het zeeleven toe te brengen.
Historisch en cultureel: het grotere plaatje
De lancering van TAT-8 kreeg destijds een futuristische aankondiging: Isaac Asimov, de bekende sciencefictionauteur, sprak vanuit New York via een live videoverbinding tot publiek in Parijs en Londen. Hij noemde de verbinding een “lichtstraal”, een symbool voor een nieuw tijdperk in wereldwijde communicatie. Tegenwoordig is het oude Bell Labs, bekend als Bell Works, ook een filmlocatie geworden voor de Apple TV+ serie ‘Severance’.
De berging van TAT-8 en de bijbehorende recyclingaanpak laten zien waar technologie, economie en ecologie elkaar raken. Het herinnert niet alleen aan onze technische vooruitgang, maar ook aan de plicht om die vooruitgang op een duurzame en respectvolle manier vorm te geven. Als we vooruitkijken ligt er een uitdaging voor ons allemaal: hoe blijven we innoveren zonder schade aan te richten?